CUMHURİYET KÖYÜ TASARIMI

‘’ KÖYLÜ MİLLETİN EFENDİSİDİR ! ‘’

Atatürk’ün hiçbir sözü boş ve gayesiz olmadığı için bu alanda da geniş çalışmalar

yapılmış, özellikle Trakya’da örnek köy büroları, köyler kurulmuş, kurultaylar

düzenlenmiş ve beş yıllık planlar yapılmıştır ki bu planlamalarda köylere

kurulacak kireç kuyuları, hayvan mezarlıkları bile vardır.

—-

(Bu çalışmalar hakkında Dr. Murat BURGAÇ’ın “Trakya Umumi Müfettişliği”

isimli çalışmasında yer verdiği, ilgili müfettişliğin “Köycülük Alanındaki

Çalışmaları” ve “İdeal Cumhuriyet Köyü” bölümlerine bakılabilir.)

—-

Atatürk köylünün bir milleti oluşturan ana unsur olduğunun bilincinde

kalkınmanın köylerden başlayarak gerçekleşmesi gerektiğine inanıyordu. Köyler

kalkınmadan ülke kalkınamazdı. O yıllardaki şartları bir düşünelim;

Nüfusumuzun % 80 i geçimini tarıma dayalı olarak sağlamakta ve köylerde

yaşamaktaydı. Köylerde yol, su, elektrik yoktu, okul yoktu, sağlık ocağı yoktu.

Okuma yazma oranı yok denecek kadar azdı. Mesleki bilgiden yoksun,

Atalarından öğrendiği şekliyle kara düzen tarım ve hayvancılık yaparak

geçiniyordu.

Mustafa Kemal Atatürk Cumhuriyetin kurulmasından hemen sonra her

biri  devrim  niteliğinde pek çok adım atmıştır. Bunların içinde en çok önem

verdiği eğitim ve kalkınma hamleleridir.

—-

Köylerin kalkınması için 18.03.1924 tarihinde Köy Kanunu çıkarılmış, okul, yol su

yatırımları başlatılmış, sıtma ile savaş, Halk Evlerinin açılması (1932), Tarım

Kooperatiflerinin kurulması(1924), 1930’lu yıllarda tartışılmaya başlanan Toprak

Reformu çalışmaları, Köy Enstitüleri(1936) gibi çeşitli uygulamaları başlatmıştır.

—-

Atatürk devlet işlerinden fırsat buldukça Anadolu’yu gezerdi. Yıllarca süren

savaşlardan çıkılmış, düşman yenilmiş, Cumhuriyet ilan edilmişti. Ancak yokluk

ülkenin her tarafını acı bir rüzgar gibi kavuruyordu. Özellikle köylerde halk

yokluk ve çaresizlik içinde ayakta kalmaya çalışıyordu. 

Atatürk bu yurt gezilerinde köylülerin dertlerini dinler, yanındakilere notlar

aldırırdı. Her yurt gezisinden döndüğünde içini bir acı hüzün kaplardı. Köylerin

içinde bulunduğu bu durumdan kurtulması için hep yeni çareler düşünür ve

bunları uygulanması talimatını verirdi. Köy Büroları bunlardan biriydi.

———————

KÖY BÜROLARI

———————

Köy Büroları 25.12.1935 tarihinde, 2883 sayılı, “İkinci Umum Müfettişlik ve

Müşavirlerinin Teşkilat / denetim ve danışmanlarının oluşumu – örgütlenmesi  

Kadroları Hakkındaki Kanun’un kabul edilmesiyle kurulmuş  ve beş yıllık köy

kalkınma programı hazırlanmıştır.  .

Köy Bürolarının  amacı :

Köylerdeki tarımsal ve hayvansal üretim, satış ve tüketim tarzlarını düzenlemek

ve sağlık, kültür, tarım ve bayındırlık işlerini planlayarak yürütmek ve  

 “çağdaş” ve “çevreci” bir köy yaratmaktır şeklinde özetlenebilir.

Günümüzdeki İl Özel İdaresi ve İlçe Tarım Müdürlüklerinin görevine

benzer  ve bir niteliğe sahipti.

İstiklal Savaşı komutanlarından Kazım  Dirik Paşa ( 1881 Manastır /

3.7.1941 asker , siyasetçi )  İzmir Valiliği yaptığı dönemde

(1926-1935) Köy Büroları ile ilgili çalışmalarla yakından ilgilenmiş ve köylerin

imarı / geliştirilmesi ve kalkınmasına önem vermiştir. Kazım Paşa 6 yıllık Trakya

Umum Müfettişliği / genel denetçiliği döneminde( 1935-1941) bu konuda tüm

ülkeye örnek olacak çalışmalara imza atmıştır.

Trakya Umum Müfettişi Kazım Dirik bu çalışmalardan edindiği tecrübeler ile

Cumhuriyet yönetimine yaraşır, modern köyler oluşturulması amacıyla 1937

yılında  hazırlanmış bir planı Atatürk’e sunar.

1930’lu yılların şartlarında kalkınmayı ve aydınlanmayı köyden başlatacak bu

taslak projeyi Atatürk beğenir. Atatürk bu tasarım  konusunda Hasan Rıza

Soyak’a ( 1888 Üsküp  / 1970 bürokrat , siyasetçi )  da şunları söylemiştir ;

—-

“Eğer Hükümet, Dirik’in girişim ve düşüncelerini benimser, daha derli toplu,

daha hesaplı bir biçime koyarsa ele mükemmel / eksiksiz – gelişmiş bir köyleri

kalkındırma programı geçebilir.”

—-

Atatürk’ün de katkılarını sunduğu ve uygulanmasını istediği bu proje / tasarım  

1938 de Atatürk’ün sağlığının bozulması, sonrasında 1939 da İkinci Dünya

Savaşının patlaması ile dönemin şartlarında uygulanamamıştır. Kazım Dirik

tasarımın  bir nüshasını / tıpkı basımını – kopyasını  da o dönemde Atanın

manevi kızı  Afet İnan’a verir.

—-

Cumhuriyet köyü projesi kalkınma ve çağdaşlaşma alanında yapılan çalışmaların

aslında küçük bir parçasıdır. Tüm bu kalkınma projelerinin / tasarımlarının

değişik kurumlarla yapılıyor olmasına rağmen hemen her alanda dehasını

kullanan Yüce Önder, öncelikle kurultaylarla ilgililere seslenmiş, ana fikrini /

düşüncesini ve maksadını izah etmiş / amacını detaylıca açıklamış , yol

göstermiş ve tecrübe ve fikirleri / deneyim ve düşünceleri  ile yıllara sari / geçici

planlamaları kendisi  yapmıştır.

Cumhuriyet köyü projesinin fikir babası ve en büyük destekçisi de kendisidir.

İdeal / çağdaş  Cumhuriyet Köyü Projesini / tasarımını Köy Enstitüleri ve Köy

Büroları ile birlikte düşündüğümüzde aslında Cumhuriyeti kuranların köy ve

köylümüzün  çağdaşlaşma ve aydınlanma yoluyla refaha / gelişmişliğe –

rahatlığa  ulaşma projesi / tasarımı  olarak görebiliriz.

M.Kemal ;

* Tarımı – çiftçiyi teşvik etmeyi / isteklendirmeyi ,

* Köylüye hak ettiği saygınlığı iade edebilmeyi,

* Ülkenin tarımsal üretimine destekle tüm yurdu kendine yeter hale getirmeyi,

* Eskimiş  tarım sistemlerinden sağlıklı ve modern usullere geçiş yapmayı

hedefliyordu.

—-

Bu çalışmalar inkılaplar / devrimler ile temin edilen / oluşturulan  başarıların

sahaya yansımasıydı ve bu sayede önce pilot bölgelerde örneklemeler yapılacak

ve daha sonra uygulamadan doğan hatalarda giderilerek ideal şablonlar tüm

yurda yayılacaktı.

Maddi  imkansızlıklara / olanaksızlıklara  rağmen akıllı bir planlama ile bu

gayelere / amaçlara doğru hızla yol alınmış ancak maalesef / ne yazık ki  Ulu

Önder’in vefatından / yaşama gözlerini yummasından  sonra bu projelerin

değeri anlaşılamamış daha doğrusu unutulması karanlık ellerce sağlanmıştır.

—-

Cumhuriyetin ilk yıllarında bizzat Atatürk tarafından çizilip geliştirilen bu proje,

Ulu Önderin vefatından / yaşama gözlerini  yummasından  sonra arşivlerin

yolunu  tutarken modern dünya gelecek yüzyıllar için Atatürk’ün ismini

kullanmadan  bu projeyi Venüs Projesi diye kendi çizimi gibi tasarlamıştır.

—-

İdeal Cumhuriyet Köyü Projesi / tasarımı , 1937 yılında Türkiye’nin tabandan

kalkınması amacı ile hazırlanmıştı. Ulu Önder, bu projesinde köylüye ve

köylünün potansiyeline ne denli önem verdiğini göstermektedir. Atatürk’ün

üzerinde çalışarak uygulanmasını istediği bu proje, Cumhuriyetin ilk tarih

profesörlerinden Afet İnan’ın :

“ Devletçilik İlkesi ” ve “ Cumhuriyetin Ellinci Yılı İçin Köylerimiz ”

adlı kitaplarında yer almıştır. Afet İnan, aslını Türk Tarih Kurumuna bağışladığı,

Atatürk’ün “İdeal Cumhuriyet Köyü Projesi”nin belgesini, Trakya Umumi

Müfettişi General Kazım Dirik’ten aldığını ve Atatürk’ün bu projeyi onaylayıp

geliştirerek uygulanmasını istediğini belirtmiştir.

Afet İnan kitabın önsözünde bu projeden şöyle söz etmiştir:

“Cumhuriyet Köyü planını, doğrudan doğruya bu kitabın konusu ile ilgili

olmamakla beraber buraya ekledim. 1937 yılında Trakya Umumi Müfettişi

General Kâzım Dirik tarafından bana verilmiş olan bu planı yapan mimarın adı

konmamıştır. Ancak üzerinde ‘’ her hakkı mahfuzdur / saklıdır ‘’  diye kayıt

vardır.  

Tasarımda  43 kamu kuruluşu yer alıyor. Bir köye gerekli olan

her şey düşünülmüştür. O zaman bu planın herhangi bir yerde uygulanmaması

büyük bir kayıptır. Cumhuriyet Köyü planının bugün yeni kurulmakta olan

köylerimize  uygulanmasını candan dilerim.”

( Önsözün yazıldığı tarih 31.8. 1971.)

—-

Atatürk’ün vefatında sonra Afet İnan, Cumhuriyet’in 50. yılında tekrar gündeme

gelen projenin hayata geçirilmesi için çeşitli devlet kurumlarına (Bayındırlık

Bakanlığı ve valilere) mektuplar göndermiş, hatta 70’li yıllarda proje için özel

çalışma atölyeleri bile kurmuş ve finansman sorununun çözülmesi için meclise

yasa tasarısı sunulmasına da önayak olmuştur. Ancak proje bir türlü hayata

geçirilememiştir.

—-

Atatürk’ün İdeal Cumhuriyet Köyü Projesi’nin amacı “çağdaş” ve “çevreci” bir

köy yaratmaktır. O’nun, Anadolu’da yıllardır süregelen aşiret, ağalık, tarikat

eksenli “feodal yapıyı / derebeyliği ” yok ederek, kalkınmayı ve aydınlanmayı

tabandan, köyden başlatacak; merkezinde insan, hayvan ve doğa olan bu akıllı

projesi Cumhuriyet ve milli egemenlik ilkesi ile kol kola, akıl ve bilimsellik

tamamlayıcı ilkesi ile yakın gidebilmeyi oluşturacak  bir çalışmaydı.

Bir yandan bekaya / kalıcılığa ve diğer yandan kalkınmaya büyük destek

sağlayacak olan bu proje ile Anadolu’nun ihmal edilmişliği de / ilgisizliği –

boşvermişliği – geri kalmışlığı da  giderilecekti.

—-

Günümüz projeleri ile kıyaslandığında hem çevre bilinci, hem de yaşayan halkın

faydalanabileceği onlarca şeyi barındırması ile Atatürk’ün projesinin ne kadar

yeterli ve geniş kapsamlı  olduğu su götürmez bir gerçektir. Dahası insanlık

tarihinin ve bilimin henüz hayal dahi edemediği hayvan hakları, hijyen / sağlık

bilgisi , sosyal ihtiyaç / gerekli  kurumlarının o projede yer alması Atatürk’ün

dehasının ve vizyonunun da en büyük örnekleridir.

—-

Dipnot: Venüs Projesi

Atatürk’ün İdeal Cumhuriyet Köyü Projesi, sadece bir Türkiye projesi değil, bir

dünya projesidir; hatta geleceğin projesidir.

Şöyle ki, Atatürk’ün İdeal Cumhuriyet Köyü Projesi, dünya çapında bir hareket

olan ve “tüm insanlığın iyiliği için bilimsel yöntemlerle büyük bir sosyal

kalkınmayı” savunan Zeitgeist Hareketi tarafından geleceğin “Venüs Projesi”

olarak dünyaya sunulmuştur.

Dünyayı kasıp kavuran Zeitgeist filmlerinde anlatılan “Venüs Projesi” dikkatle

incelendiğinde Atatürk’ün İdeal Cumhuriyet Köyü Projesi’nden alıntı olduğu

görülecektir. 1916 yılında doğan Jacque Fresco, şu sıralarda Venüs Projesi’nin

yaratıcısı olarak anılmaktadır.

Zeitgeist Hareketi, 3. filminde Venüs Projesi’ni anlatmıştır.

Proje, gelecekteki medeniyetin nasıl planlanması gerektiğine dair tespitlerde /

saptamalarda ve öngörülerde bulunmaktadır. Filmde, Venüs Projesi’yle ilgili

çizimler yer almakta ve teknoloji ile çevrenin ideal kullanımından

bahsedilmektedir / anlatılmaktadır. Ve bu Projenin çizimlerine baktığımızda

Atatürk’ün projesi ile ne denli benzerlik gösterdiği anlaşılmaktadır.

————————————

Cumhuriyet köyü tasarımı

————————————

Atatürk tarafından çağdaş, çevreci bir köy yaratma amacı ile yapılmış bu proje,

daire  şeklinde bir yerleşim planına sahipti.

Merkezinde küçük daire ve etrafında gittikçe genişleyen dört daire şeklinde

olan proje, dört parçalı köy planı ve dışa doğru giden altı yol barındırmaktaydı.

Okul, cami, köy konağı, sağlık ocağı, otel – han, çocuk bahçesi ve fabrika içinde  

toplam 43 yapı bulunan planda, köyün orta yerine yapılacak anıt’ın etrafında

da sosyal tesisler, terzi, bakkal, berber gibi mekanlar / yerler vardı.

—-

Daire planın tam merkezindeki küçük dairenin etrafına, gittikçe genişleyen dört

daire  eklenmiştir.

Merkezden çevreye doğru helezonik / kıvrımlı bir biçimde gittikçe genişleyen

dört parçalı köy planı, merkezden dışa doğru 6 yolla bölünmüştür.

Planın tam merkezinde bir “anıt” vardır. Merkezin hemen sağına “Köy

Meydanı” yerleştirilmiştir.

Köy Meydanı’nda ise “Köy Parkı” ve “Çocuk Bahçesi” vardır.

Köy Parkının ve Çocuk Bahçesinin çevresinde ise oyun yeri, telefon, itfaiye,

çeşme, havuz ve tuvalet göze çarpmaktadır.

Planın sağında, en dış çemberden dışa doğru açılan alanda çok geniş bir koruluk

vardır.

Koruluğun sonundaki çayın kenarında kuzeyde değirmenler, güneyde ise “yaş

ve kuru yonca ile hayvan pancar tarlası” görülmektedir.

Planın sağ üst köşesinde “Hayvan Mezarlığı” , sol üst köşesinde ise “Asri

mezarlık” vardır. Planın yine sol üst köşesinde “Kireç ve taş ocakları”na yer

verilmiştir.

Atatürk’ün İdeal Cumhuriyet Köyü Projesi, zannedildiği gibi sadece kağıt

üzerinde kalan bir proje olmamıştır. Atatürk, bu projenin bir an önce hayata

geçirilmesini istemiştir.

Bu doğrultuda Trakya’nın bazı bölgelerinde çalışmalar yapılmış, Polenezköy

civarında bir Cumhuriyet Köyü kurulmuş, Ankara’da Temelli köyünde bu plana

göre bazı çalışmalar yapılmıştır.

Ankara Temelli köyünde, bölgenin yapısı nedeniyle tam anlamıyla bir dairesel

plan uygulanamamıştır. Ancak Polenezköy’deki Cumhuriyet Köyü’nde daire

şeklinde bir yapı oluşturulmuştur.

Atatürk’ün İdeal Cumhuriyet Köyü’nde yer alan kurumlar, yapılar ve alanlar şunlardır :

1 – Okul ve Tatbikat / uygulama Bahçesi.

2. Öğretmen Evi.

3. Halk Odası.

4. Köy Konağı.

5. Konuk Odası.

6. Okuma Odası.

7. Konferans Salonu.

8. Otel veya Han.

9. Çocuk Bahçesi.

10. Köy Parkı.

11. Telefon Santralı ve Köy  Söndürgesi.

12. Radyolu Köy Gazinosu.

13. Ebe ve Sağlık Kurucusu.

14. Tarımbaşı.

15. Hayvan Sağlık Kurucusu.

16. Sosyal Kurumlar.

17. Ziraat ve Et İşleri Müzesi.

18. Gençler Kulübü.

19. Hamam.

20. Etüv Makinesi  / Buğu salonu.

21. Köy Yunak Yeri / Kullanma ile bulaşık duruma gelmiş bir yunağı, süzerek

arıtma işlemi yeri.

22. Cami.

23. Revir / sağlık bakım yeri.

24. Kooperatifler / Üreticilerin, aracıyı ortadan çıkararak ürünlerini daha iyi

şartlarda pazarlamak için kurdukları ortaklıklar.

25. Köy  Dükkanları.

26. Spor Alanı.

27. Damızlık Tavuk, Tavşan ve Arı İstasyonları.

28. Damızlık Ahır  / Aygır ve Boğa.

29. Kanara / kesim evi.

30. Mandıra / Koyun, keçi vb. süt veren hayvanların barındırıldığı, süt ve süt

ürünlerinin elde edildiği yer.

31. Değirmenler.

32. Fabrika.

33. Asri / geçici Mezarlık.

34. Hayvan Mezarlığı.

35. Kireç, Taş, Tuğla ve Kiremit Ocakları.

36. Yonca ve Hayvan Pancar Tarlası.

37. Koruluk.

38. Köy Gübreliği.

39. Fenni Ağıl / Bilimsel yöntemle evcil küçükbaş hayvanların barındığı çit veya

duvarla çevrili yer.

40. Pazar Yeri ve Köy Zahire Locası / Tahıl özel bölümü.

41. Aşım Durağı / Hayvan çiftleştirme yeri.

42. Panayır Yeri / büyük sergi pazarı.

43. Selektör Binası / Tahılı yabancı maddelerden ayırmak için kullanılan aygıt /

seçici alet yeri.

——————–

Sınıflandırılması :

* Kültürel mekanlar :  Konferans salonu, ziraat ve el işleri müzesi.
—-

* Sosyal mekanlar : Sosyal kurumlar, halk odası, gençler kulübü, köy gazinosu
—-

* Ticarethaneler; Kooperatifler, köy dükkânları, pazar yeri ve köy zahire loncası,

berber, terzi, nalbant.

—-

* Dini mekanlar:  Cami, asri mezarlık.

—-

* Üretim ; Mandıra, fabrika, değirmenler, kanara / kesim evi , kireç, taş, tuğla ve

kiremit ocakları, hamam, artezyen, yunak yeri, umumi tuvalet, su deposu.

—-

*Teknik yapılar:Telefon santrali , köy söndürgesi / itfaiye.         
—-

* Sağlık ve hijyen; Ebe, Sağlık korucusu, revir, etüv makinesi, veteriner
—-

* Rekreasyon :  Çocuk bahçesi, köy parkı, panayır yeri, spor sahası

(İnsanların zamanlarını doğru bir şekilde planlaması sonucu ortaya çıkan boş

zamanlarında gönüllü olarak katıldıkları, fiziksel, ruhsal ve mental açıdan

yenilenmelerini sağlayan, mutluluk verici sportif, kültürel, sanatsal, eğitimsel

faaliyetlerdir / etkinliklerdir.)

—-

* Eğitim alanları : Okul ve uygulama bahçesi, okuma odası, öğretmen evi
—-

* Hayvancılık  :  Hayvan sağlığı korucusu, Fenni ağıl, aşım durağı, tavuk, tavşan,

arı istasyonları, damızlık ahır, hayvan mezarlığı

—-

* Tarım; Yonca ve hayvan pancar tarlası, koruluk, gübrelik, tarımbaşı, fidanlık, selektör binası.

————————

Tasarımın  teknik

Özellikleri

————————

Projenin / tasarımın , Atatürk gibi çok yönlü, ileri görüşlü, donanımlı, prensipli /

ilkeli  ve tüm ihtimalleri / olasılıkları değerlendiren bir önderin özellikle üzerinde

durup, geliştirilmesine katkı sağlamış olması son derece önemlidir.

Proje / tasarım zamanına göre ileride, geleceğe dönük, ihtiyaç / gereksinim  ve

beklentileri karşılayacak donanımda hazırlanmıştır.

Tasarım olarak , doğada da en çok rastlanan ve doğa ile en uyumlu şekil olan

daire ve ışınsal planı temel alması uygulanabilirliğini artırmaktadır.

İçeriye doğru merkezi, yakın ilişkili, dışarıya doğru geniş görüş açılı ve manzara

hakim / egemen yerleşim şekli modeli cazip / çekici  kılan etkenlerdendir.

Mekan / yer  ve tasarım açısından incelen proje üç farklı kurama göre

değerlendirilmiştir.

Kuram ilkeleri açısından uygunluğuna bakılan tasarım , parçalarına ayrılarak

çizimlerle betimlenmiştir. Projenin, üç kurama ait ilkeleri çeşitli şekillerde

yansıttığı ve karşıladığı görülmüştür. Bu durum, yerleşimin geleneksel köy

yerleşimine uygunluğu tartışılabilecekken, mekansal / yerleşim anlamında

uygun bir yerleşim tarzı oluşturduğunu ortaya koymaktadır.

—-

Genel kabulle paralel olarak; yoğun kullanıma sahip ticari, sosyal, kurumsal ve

kamusal mekanlar merkezde meydan ve çevresinde yer almaktadır. Daha sakin

olması gereken konut alanı yerleşimin daha dış tabakasında

konumlandırılmıştır.

Köydeki üretim ve işleme faaliyetleri ile ilgili fonksiyonel alanlar ise köy

yerleşiminin en dış tabakasında veya yerleşimin belirli mesafelerde uzağında

planlanmıştır.

Her tabaka bir birinden yeşil kuşaklar ile ayrılmış olup, yerleşimde hem

yerleşimde yeşil doku artırılmış hem de tabakalar arasındaki olumsuz etkileşim

en aza indirgenmiştir.

—-

Köy tasarımı ile ilgili en kritik nokta yerleşim düzeni ve tarzının geleneksel

yerleşim dokusuna ne derecede uygun olduğudur. Yapıların mimari dokusu,

kullanılan materyal ve tasarım özellikleri açısından özelde geleneksel dokuyu

sağlamak olasıdır.

Fakat projede yer alan taş, tuğla ve kiremit ocakları gibi yerel yapı

malzemelerinin çıkartılması ve üretimine ilişkin tesisler yerleşimin mimari ve

tasarımsal dokusunun geleneksel tarzda ve yerel yapı materyalleri ile

yapılmasının  planlandığı izlenimini doğurmaktadır.

* Bir köyde sahip olunması gereken fonksiyonları barındırıyor olması.

* Köyün kendi içinde üretim, işleme ve pazarlamasını gerçekleştirebilmesi.    

* Eğitim ve kültürel açıdan güçlü olmasını.

* Sosyal açıdan yaşanabilir bir yerleşim olmasını sağlamaktadır.

—-

Farklı yörelerdeki farklı zirai faaliyetlere sahip köyler için uyarlama

gerektirmektedir. Ancak proje kurgusu gereği bu uyarlamalara imkan / olanak  

tanıyan bir yapıya sahiptir.

Bununla birlikte coğrafik, topoğrafik / bölgenin bütününün belirtilmesi  ve

iklimsel şartlara göre de uyarlanmayı gerektirmektedir. Kabul edilebilirliği için

proje mimari ve tasarımsal özellikler bakımından da kurulduğu bölgenin yerel

özellikleri, kültürel yapısı ve geleneklerine göre uyarlanma zorunluluğundadır.

—-

Özellikle çevresinde barındırdığı rezerv alanlar ile proje aynı zamanda

geliştirilmeye de açık bir niteliğe sahiptir. Proje, hayata geçirilebilmek için

önemli bir ekonomik kaynak gerektirmekle birlikte, köydeki üretim, işleme ve

pazarlama avantajlarıyla kendini uzun dönemde amorti edebilecek / kendini

kurtarabilecek alt yapıya sahiptir. Bununla birlikte, barındırdığı özelliklerle

ekoturizmi de desteklemekte ve imkanlar / olasılıklar doğurmaktadır.

—-

Uyarlama gereklilikleri, kabul edilme, kurulum giderleri gibi bazı sorunlarına

karşılık, tüm olumlu özellikleri dikkate alındığında köyden kente göçün önüne

geçecek ve köyden göç etmiş olanlarında geriye dönmesini sağlayabilecek

nitelikte önemli bir girişim ve alt yapı projesidir / tasarımıdır.

Projenin temel bir model olarak ele alınıp, günümüz şartları, teknolojisi,

imkanları ve ihtiyaçlarına / olanakları ve gereksinimlerine göre uyarlanması ve

geliştirilmesi olumlu yaklaşımları artıracak; yaşanabilirlik, milli üretime destek,

kaynakların doğru kullanımı, kırsal niteliğin korunması, ziraatla geçimi sağlayan

kesimin ekonomik yapılarının geliştirilmesini sağlayarak ülkesel kalkınmaya da

önemli katkılar sağlayacaktır.

——————–

Özet ve Sonuç

——————–

Mustafa Kemal Atatürk, başarılı bir siyasetçi ve asker olmasının yanı sıra ateşli

bir idealistti de.

Bu vasıflara eklenebilecek en önemli özelliklerinden biri cesur bir toplum

mühendisi oluşudur.

Güttüğü doğru politikalarla harap olmuş bir ülkeyi, tüm dünyanın saygı duyduğu

çağdaş bir ülkeye dönüştürebilmiştir.

Üstelik bunu oldukça kısa bir sürede başarmıştır.

Bir ülkenin değişim ve dönüşümü için, işe o ülkede yaşayan insanlardan

başlanması gerektiğinin farkındaydı.

Cehalete / bilgisizlikle savaş açıp eğitime büyük önem verdi.

Onlarca yıla yayılan kapsamlı ekonomik kalkınma tasarımlarına  girişti.

Sanattan alfabeye, kılık kıyafetten / giyimden dinsel kurumlara, kadın-erkek

eşitliğinden , dilin arındırılmasına kadar akla gelebilecek her alanda devrimsel

yeniliklere imza attı…

Tüm bu çaba, ayağı bilime ve teknolojiye basan, yüzü geleceğe dönük aydınlık

bir ülke var edebilmek içindi.

Asırlardır ümmet olmuş bir halktan millet yaratabilmek içindi…

Padişahların, şeyhlerin, şıhların, mollaların, ağaların zincirlerinden arınmış özgür

ve modern bir devlet ortaya çıkarabilmek içindi…

Bu büyük mücadele ve düşünce insanı, ömrünün son zamanlarında, icraat ve

yürütmeyi TBMM’ne bırakarak, daha ziyade dil ve tarih çalışmalarına

yoğunlaşmıştır.

İşte İdeal Cumhuriyet Köyü Projesi, bu dönemde ortaya çıkan bir çalışmadır.

Geliştirilebilir, her yöre ve coğrafyaya uygulanabilir, dışa genişleyen, ihtiyaca

istinaden eklemeler yapılabilen bu plan mimari ve estetik açıdan ise tam bir

şahaserdi / başyapıttı.

“Köylü milletin efendisidir” şiarını / ilkesini benimseyen ve kendine ilke edinen

Atatürk, Türkiye’nin tabandan kalkınması gerektiğini düşünüyor ve

çağdaş/çevreci bir köy yaratmayı arzuluyordu.

Öyle inanıyordu ki böyle bir proje hayata geçirildiği takdirde aşiret, tarikat

eksenli feodal yapıyı yok ederek, kalkınmayı ve aydınlanmayı tabandan, yani

köyden başlatacaktı.

Merkezinde insan, hayvan ve doğa olan İdeal Cumhuriyet Köyü Projesi, adeta

bir gelecek projesiydi. Ancak Ankara’daki Temelli Köyü gibi bazı pilot köylerde

uygulanmaya çalışılmışsa da, ekonomik yetersizlikler başta olmak üzere pek çok

nedenden dolayı hayata geçirilememiş ve tarihin tozlu raflarında yerini almıştır.

Daha sonraları üretilen Köy-Kent projelerinin tamamının da babası Atatürk’ün

bu ideal Cumhuriyet köyü projesidir. İşte bir zamanlar Başbakan Bülent Ecevit’in

“Köykent” ve MHP’nin  ‘’ Tarımkent ‘’  projelerinin esin kaynağı Atatürk’ün bu

Çağdaş Cumhuriyet köyü tasarımıdır.   

Bugün dünyanın en idealist tasarımcılarının, sosyologlarının planladığı geleceğin

yaşam ortamları (Venüs Projesi) projeleri de işte bu Cumhuriyet Köyü

planlamasının kopyalarıdır.

Bundan da ayrı olarak İsrail’in Nahalel yerleşimi yapı itibarıyla bu Köy Projesinin

kopyası durumundadır. İlginçtir, Anadolu’da tek bir örnek bulunmaz iken dünya

bu projeyi yaşatmak gayretindedir.

Ulu Önder tüm bu fikir, mücadele ve gayretleri göz önüne alındığında, askeri

kişiliği, devlet adamlığı, öğretmenliği, cesareti, bilimselliği ve isabetli öngörüleri,

organize kabiliyeti ile yüzyılların en büyük dahisi ve liderkişiliğidir.

————-

Kaynakça

————-

http://ataturkicimizde.com/ataturkun-ideal-cumhuriyet-koyu-projesi/

https://onedio.com/haber

https://www.ntv.com.tr

Cumhuriyetin 50. Yılı İçin Köylerimiz. Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara. İnan A (1972)

Devletçilik İlkesi ve Türkiye Cumhuriyetinin Birinci Sanayi Planı 1933. Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara. İnce E (2012)

Atatürk Dönemi Eğitim Seferberliği Ve Köy Enstitüleri. Marmara coğrafya dergisi sayı: 26, s. 172-194.

Kaypak Ş (2014) Atatürk’ün Kent ve Kentleşmeye Bakışı; Örnek Olay: Ankara’nın Kentleşmesi. Mustafa Kemal

———-

Cumhuriyet  Köyü tasarımı  bu gün ve yarınlar için çıkış yolumuzdur.

Amacım Türk çocuklarının  tasarımı  bilmesidir .

Dilediğiniz gibi  paylaşabilirsiniz .

İdris Kulaçoğlu. 28.4.2021 çalışma odam.