HAYRETTİN KARACA

TOPRAK  DEDE

( 4.4.1922 / 20.1.2020 )

Kırım Türk’ü

’’ TÜRKİYE ÇÖL OLMASIN . ‘’

—-

 “Şimdiye kadar hiç böylesine kişisel çıkar gütmeden, kendini insanlığın yararına çalışmaya adamış birine rastlamadım.”  

(Hannover Üniversitesi’nden ekoloji profesörü Franz H. Meyer )

—-

4. 4. 1922 tarihinde  Bandırma / Balıkesir’ de doğmuştur.

Babası : Hocazade Halil Efendi.

Annesi : Zehra Hanım’dır.

2 side Kırım’dan  göç etmişlerdir.

Kardeşleri : Nurettin , Fahrettin ve Muzaffer ( kız )

İlk eşi: Türkan Hanımdan  Atay Karaca.

İkinci eşi : Mergube Sevim Hanımdan  Halil , Kına Karaca ve Elif .

—-

Orta  öğrenimini İstanbul Boğaziçi Lisesi’nde tamamladı.

Hayrettin Karaca, lise eğitiminden sonra trikotaj atölyesinin başına geçti.

Karaca  trikolarını tanınmış bir marka haline getirdi.

Babası Hacı Halil Karaca tarafından 1948 yılında kavaklık yapılmak üzere Yalova’da 27 dönüm olarak satın alınan arazi , 1949 yılında meyve bahçesi yapıldı ve arazi satın alınarak daha da genişletildi. 

—-

Doğa sevdalısı olan  Hayrettin Karaca,  trikotaj / tekstil  işini  devrederek Anadolu’yu karış  karış  gezmeye başladı.

Ağaç ve bitki örtüsünü fotoğraflarla belgelemeye başlayan Karaca bunlardan örnekler toplayıp  Yalovada‘ ki bahçelerinde yetiştirdi.

Anadolu’yu gezerken hızlı bir çölleşme tehdidinin / gözdağının  farkına vardı.

Bitki türlerinin yok olduğunu gördü.

—-

1992 Haziran’ında Brezilya’nın Rio de Janerio kentinde yapılan dünyanın ilk

“ Yeryüzü  Zirvesi ‘’, devletlerin insanın ekosistemler üzerinde yarattığı tahribatı

/ yıkımı  kabul etmesi ve buna karşı verilen mücadeleleri / uğraşların

 küreselleştirerek ön plana çıkarması açısından önemli bir dönüm noktası oldu.

Zirve, aynı zamanda sivil toplumun güçlü bir aktör olarak sahneye çıkmasında

önemli  rol oynadı.

 “Umut Yeşertiyoruz” sloganıyla bugün 26. yaşını kutlayan TEMA Vakfı, Rio Zirvesi’nden sadece birkaç ay sonra, 11 Eylül 1992 tarihinde kuruldu.

—-

Toprak Dede Hayrettin Karaca ve Yaprak Dede A. Nihat Gökyiğit,

Umut Yeşertiyoruz ” söylemi ile  11.9.1992 yılında TEMA Vakfı ’nı birlikte kurdular.

Amaçları :

Anadolu’da yaşanmakta olan erozyon ve çölleşme tehlikesine kamuoyunun dikkatini çekmekti.

Hedefleri ise : 

Bu mücadelenin /  uğraşın devlet politikası haline gelmesine katkı sağlamaktı. TEMA’nın “ Türkiye Çöl Olmasın ” sloganı toplumda büyük yankı uyandırdı.

( TEMA : Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı.

Erozyon : Yer kabuğunu oluşturan kayaçların / toprağın ve kayaların , başta akarsular olmak üzere türlü dış etmenlerle yıpratılıp yerinden koparılarak eritilmeleri veya bir yerden başka bir yere taşınması olayı, aşınma, aşınım. ) İ.K

—-

Tema Vakfı , Hayrettin Karaca’nın önderliğinde toprak erezyonun tehlikesi konusunda halkı ve hükümetleri uyardı, yoğun ağaçlandırma kampanyalarına öncülük etti.

Hayrettin Karaca’nın onursal başkanlığını yürüttüğü Tema Vakfı bugün çevre konusunda değişik projeler yürütmekte ve kitaplar yayınlamaktadır.

Hayrettin Karaca da çevre bilincinin gelişmesi için konferanslar verdi ve  televizyon programları yaptı.

Hayrettin Karaca, her yurtdışı gezisinde yaptığı arboretum, botanik bahçe ve park ziyaretlerinden de etkilenerek, önceleri ev bahçesi niyetiyle oluşturduğu alanı, dünyanın dört bir yanından topladığı çeşitli bitki türleriyle genişleterek, kısa bir süre içinde Türkiye’nin ilk özel arboretumuna dönüştürdü.

( Arboretum : Ağaç parkı . Çeşitli ağaç ve ağaççıkların bulunduğu, bu amaçla özel olarak hazırlanmış botanik bahçesi.)

2004 yılında vakıf statüsü kazandırılarak kendisinin en biricik eseri olarak addettiği bu hizmeti ülkeye armağan etmiştir.

Yalova’daki Karaca Arboretumu / bitki bahçesi , dünyanın her yerindeki botanikçiler tarafından bilinmektedir.

Yılda iki kez yayınlanan  Arboretum  Magazin’i bilim adamlarının araştırma ve görüşlerinin yayınlandığı bir forumdur.

14.000 türü barındıran arboretum aynı zamanda ülkenin tehlikedeki türleri için bir gen koruma merkezidir.

Sümerolog  Muazzez İlmiye Çığ ile bilgilendirici ve düşündürücü  tv konuşmaları yaptılar .

Toprak dede ve Sümer anne isimlerini aldılar.

Hayrettin Bey , çok özel insanlarımızdandı .

20.1.2020 de aramızdan ayrıldı .

———————–

ALDIĞI  ÖDÜLLER

———————–

97 yaşında hayata veda eden TEMA Vakfı Onursal Başkanı Hayrettin Karaca çok sayıda ödülün sahibiydi.

* Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi tarafından Fahri Doktora 1990

* Birleşmiş Milletler Çevre Programının ‘Global 500 Roll of Honour’ Ödülü 1992

* Çevre Bakanlığı tarafından “Çevre Beratı” 1992

* Uluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından verilen ‘Çevre Ödülü’ 1993

* Uluslararası Lions Club tarafından ‘Melvin Jones Fellow Ödülü 1994

* Çevre Bakanlığı tarafından “Üstün Hizmet Ödülü” 1994

* ODTÜ tarafından ‘Felsefe Onur Doktorası’ 1995

* Ege Üniversitesi “Fahri Doktora”sı 1995

* Milli Olimpiyat Komitesi “Fair Play” Ödülü 1996

* Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı “Hoşgörü Ödülü” 1996

* Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı tarafından “Şeref Üyeliği Beratı” 1997

* Kırıkkale Üniversitesi ilk Fahri Doktora unvanı 1997

* Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü 1997

* ÇEVRETED tarafından “Çevreted 97 Onur Ödülü” 1997

* Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi “2000 Yılının Öncüleri” Ödülü 1998

* Genç Hukukçular Derneği tarafından “Yılın Yurttaşı” Ödülü 1998

* Türkiye Çocuk Dergisi tarafından Babalar Günü nedeniyle “Toprak Baba” unvanı 1998

* Anadolu Üniversitesi Fahri Doktora Ödülü 1998

* BİLSES Vakfı “Çevre Ödülü” 1998

* Ankara Çankaya İzci Grubu tarafından “Yılın Doğa Dostu” Ödülü 1998

* Ankara Gazeteciler Cemiyeti tarafından “Yılın Adamı” Ödülü 1999

* Türk Dünyası Yazarlar ve Sanatçılar Vakfı tarafından “1998 Türk Dünyasına Hizmet Ödülü” 1999Right Livelihood Award 2012(Alternatif Nobel Ödülü)

* TBMM Onur Ödülü 2005

* Birleşmiş Milletler “Orman Kahramanı Ödülü” 2013

———-

Kaynak

———-

Biyografi.net.tr       

http://www.haber61.net

http://www.trthaber.com

Doğa severler ” https://www.tema.org.tr/bagislar ” adresinden bilgi edinerek bağış yapabilirler.

İdris  Kulaçoğlu . 20.1.2020 çalışma odam .