EFLATUN CEM GÜNEY

MASALCI BABA

Öğretmen ,folklor araştırmacısı , masalcı ve derleyici .

( 1896 Hekimhan, Malatya /  2. Ocak .1981 İstanbul )

—-

Eflatun Cem Güney, geleneksel halk hikayelerimizi ve masallarımızı derledi.
Kendisi de masallar yazdı.

MASALCI  BABA  olarak tanındı.

—-

Küçük yaşlardayken anne ve babasını kaybetmiştir.

Sivas Fevziye İptidaisini / ilkokulunu , Sivas İdadisini / ortaokulunu ve Sivas Sultanisini  / Lisesini  bitirdikten (1918) sonra Konya Öksüzler Yurduna Türkçe öğretmeni olarak  atandı.
Anadolu’nun birçok yöresinde öğretmenlik yaptı.

Günümüz Türkçesiyle yazıldığı için anlaşılması oldukça kolaydır.

Geleneksel halk hikayeleriyle birlikte bir çok masal derlemiştir.

İncelediği masallara baktığımızda kullanılan söz varlığı ögeleri, anlamsal ve dil bilgisel sıralanışı ve sözcüklerin kullanılış yerleri Türkçe’nin gücünü ortaya koymuştur.

Eflatun Cem Güney böylece sadece derleyici olduğunu değil aynı zamanda çok iyi bir yazar olduğunu da göstermiştir.

Yaratıcılığını kullanarak yazmıştır. Kitaplarında anlatım konusunda birden çok yolu denemiş, farklı tarzlarda yazmıştır.

Bir duyguyu farklı anlatım yollarıyla sunmuştur. Türkçe’nin anlatım şekillerinden mümkün – olası  olduğu kadar yararlanmıştır.

26 kitabında yer alan 70 masaldaki ögelere baktığımızda atasözleri, deyimler, doldurma sözcükler, bilmeceler, ikilemeler ve yerel söz varlıkları bulunmaktadır. Bunlar başlı başına Türkçe’nin zengin bir dil olduğunun kanıtıdır.

Böylece karanlıkta kalan sözcükler Eflatun Cem Güney sayesinde aydınlığa çıkarılmıştır.

Yazarın Türkçe’nin daha iyi anlaşılıp kullanılması için verdiği uğraşlar neticesinde pek çok eser çevrilip Türkçeye kazandırılmıştır.

Eflatun Cem Güney en güzel Türk masallarını bulmak için Anadolu’nun çeşitli yerlerinde, çeşitli insanlarla birlikte çalışmalar yapmıştır. Ayrıca Anadolu’da yerel sanat dergilerinin çıkması amacıyla çalışmalar yapmıştır.

—-
Kuva-yi Milliye’nin / milli kuvvetlerin  yayın organı ÖĞÜD gazetesinde görev yaparken, bir taraftan da İRŞAT / doğru yolu gösterme   dergisini çıkardı.
Anadolu’nun çeşitli yörelerinde, yerel sanat dergilerinin çıkması için çalışmalar yaptı.

Kurtuluş Savaşı’na ilişkin ilk yapıtlarından sayılan ‘’ Matem Sesleri ‘’(1920) adlı şiir kitabını bu yıllarda yayımladı.

Kurtuluş Savaşı’ndan sonra Sivas Sultanisi’ne atandı.

O yıllarda bir uzmanlar komisyonuna seçilerek, Ankara’da Türkçe ve Edebiyat kitaplarının incelenmesine katıldı.

Sivas’ta ‘’ Duygu ve Düşünce ‘’ dergisini çıkardı.

1928 de , Yeni açılacak Samsun Lisesi’nin hazırlık çalışmalarını yürütmekle görevlendirildi. Burada da Duygu ve Dilek dergisini yönetti, yazılar yayımladı.

—-

1931 de , Müdür başyardımcısı olarak Afyon Lisesi’ne verildi .

Afyon’da ‘’ Taşpınar ‘’ dergisini çıkardı.

Gittiği her ilde çıkardığı dergiler ve yazılarıyla Anadolu dergiciliğine önemli katkılarda bulundu.

Gezici köy kitaplıkları kurdu.

Atandığı Kütahya Lisesi’nde on bir yıl görev yaptı.

1944  de , Oğlunun rahatsızlığı nedeniyle İstanbul Haydarpaşa Lisesi’ne atandı. İstanbul’a geldikten sonra folklor ve halk edebiyatı alanındaki çalışmalarını  yoğunlaştırdı.

1950 de , Topkapı Sarayı Müzesi müdür yardımcılığı görevini sürdürdüğü yıllarda  saray arşivini ve saraydaki ‘’ Eski Maarif Nezareti ‘’ arşivini inceleme olanağı buldu.

—-

Cirit, güreş, at koşusu gibi geleneksel sporlarla ilgilendi.

Hayatını okumaya, eğitime ve kültürel çalışmalara adayan Eflatun Cem Güney’in adı  ülke sınırlarını aşmış, yazdığı masallar farklı dillere çevrilmiştir.

Bu yönüyle yerelden evrensele ulaşmayı başarabilen kişilerden biridir.

—-
Danimarka’da bulunan Andersen Kurumu;

1956 yılında ‘’ AÇIL  SOFRAM  AÇIL ‘’ adlı eseriyle yazara, Dünya Çocuk Edebiyatı

Onur Belgesi verdi.

—-
***** DEDE  KORKUT  MASALLARI  adlı kitabıyla bu ödülü 1960 yılında tekrar

kazandı.

—-
Türk Çocuk Edebiyatının, önde gelen yazarlarından olan Eflatun Cem Güney, birçok masalın günümüz Türkçesiyle yeniden ortaya çıkarılması için büyük çaba göstermiştir.

—-
Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’nca, İstanbul Milli Eğitim Müdürlüğü yardımcılığına  atanan Güney, İstanbul Radyosu’nda ‘’ BİR VARMIŞ  BİR YOKMUŞ ‘’  adlı programda anlattığı masallarla da bilinmektedir.

—————————–

Eflatun Cem Güney’in

10 Kasım  için  yazdığı 

‘’ Atatürk’e Ağıt ‘’ şiiri

—————————–

Dilim varmıyor, diyemiyorum.

O gün bir yiğit öldü, dediler;

Ölümleri yenen yiğit,

Ölmezliğe eren yiğit…

Nasıl oldu ölümün eli dokunabildi ona;

Duydum, işittim, inanamadım…

19 Mayıs’a sordum, 23 Nisan’a sordum,

30 Ağustos’a sordum, 29 Ekim’e sordum,

Tarihin gözleri yaşardı;

Ağladım, ah ettim, inanamadım…

Sakarya’ya sordum, Kocatepe’ye sordum,

Dumlupınar’a sordum,

Anayurdun kalbi kanadı.

Kalbimden vuruldum, inanamadım.

Geçen yolculara sordum,

Esen yolculara sordum,

Güllere, bülbüllere sordum,

“yok!” diye boynunu büktü her duyan;

Bir cihan yıkıldı sandım;

Yandım, yıkıldım, inanamadım…

Nasıl inanabilirim;

Dağınık ruhlardan milli birlik yaratan,

Yarattığı birlikten doğan Atatürk ölür mü hiç?

Söyle nerdesin, nerdesin,

Nerde mucizeler yaratan sesin?

Nasıl inanabilirim;

Bizi millet bütünlüğüne,

Yurt bütünlüğüne kavuşturan,

Bizi hayata, hürriyete eriştiren en büyük Türk ölür mü hiç?

Söyle nerdesin, nerdesin,

Nerde inkılaplar yaratan sesin?

Nasıl inanabilirim.

Yurdumuzun kurtarıcısı,

Devletimizin kurucusu,

inkılâpların yaratıcısı eşsiz kahraman Atatürk ölür mü hiç?

Söyle nerdesin, nerdesin,

Nerde tarihler yaratan sesin?

( Eşim Sema Kulaçoğlu , İlkokul son sınıfta  iken öğretmeni ,  arkadaşı olan Eflatun Beyi  10 Kasım törenine davet etmiş . Şiiri okuyacak olması nedeniyle  ile tanışmışar  , elini öpmüş ve bu şiirini okumuş . )

——————-

Masal kitapları

——————-

Folklor ve Halk Edebiyatı (1917)

Matem Sesleri (1920, şiirler)

Nar  Tanesi (1945)

Dertli Kaval (1945)  

Akıl  Kutusu (1947)

Halk Şiiri Antolojisi (1947)

En Güzel Türk Masalları (1948)

Altın Heybe

Kül Kedisi

Felek Sillesi (1948)

Açıl Sofram Açıl ve  Congoloz  Baba (1949)

Kara Yılan ve Kara Gülmez (1949)

Aşık Ruhsati (1953)

Mesleki (1953)

Halk Türküleri (2 cilt, 1953-1956)

Erzurumlu Emrah (1955)

Bir Varmış Bir Yokmuş (1956)

Nasreddin Hoca Fıkraları (1956)

Evvel Zaman İçinde (1957)

Şah İsmail (1957)

Dede Korkut Masalları (1958)

Aşık Garip (1958)

Kamili (1958)

Kerem İle Aslı (1959)

Tahir İle Zühre (1959)

Gökten Üç Elma Düştü (1960)

Az Gittim Uz Gittim (1961)

Atatürk – Hayatı ve Eserleri (1963)

Folklor ve Eğitim (1966)

Gülen Ayva Ağlayan Nar (1969)

Al Elma Yeşil Elma (1969)

Sabır Taşı (1969)

Hasırcı Baba- Keloğlan (1969)

Aygın Baygın Ses ve Nurtopu (1970)

Yedi Köyün Yüz Karası (1970)

Altın Gergef (1971)

Güldükçe Güller Açan Kız (1971)

Tellerinde Bülbüller Şakıyan Saz

Halk Edebiyatı Çalışmaları

Dumlupınar’a Doğru

Kara Yazı

———

Kaynak

———

teis.yesevi.edumadde-detay/guney-eflatun-cem

https://kidega.com/yazar/eflatun-cem-guney-110762

http://www.eokul.gen.tr/index.php?topic=314.0

https://www.biyografya.com/biyografi/3190

İdris Kulaçoğlu . 10.3.2021 çalışma odam. 22:00