CEMAL KUTAY

( 1909 / 4.2.2006 )

Tarihçi , yazar .

1909 yılında Konya‘da doğmuştur.

Annesi Süreyya Hanım, babası Tahir Muhlis Kutay’dır.

Cemal Kutay’ın babası olan Tahir (Kutay) Bey, birçok yerde görev yaptıktan sonra Konya’da, bugünkü Yargıtay’la askeri mahkeme arası bir kurum olan İstinaf  /  üst Ceza Mahkemeleri Reisliği görevinde bulunmuş ve Milli Mücadele’nin / uğraşın  hemen başında da merkezi Sivas’ta olan Yargıtay (Mahkeme-i Temyiz / doğruyu yanlıştan ayırtetme ) başkanlığı yapmıştı.

Cemal Kutay’ın annesi Süreyya Hanım, bugün Batı Trakya’da kalan Dimetokalı Miralay Mustafa Nuri Bey’in kızıdır.

Cemal Kutay, ailenin yedi çocuğundan beşincisidir.

Cemal Kutay, henüz on yaşlarında iken Mevlevi dergahı şeyhi Velet Çelebi’nin öğrencisi olarak icazet / yeterlilik aldı.

On üç yaşında iken babasını kaybetti. On beş yaşına geldiğinde, eve destek olmak için tatillerinde Konya’da çıkmakta olan ‘’ Babalık ‘’ gazetesinde düzeltmenlik yaptı.

—-

1927 yılında Kadıköy Lisesi’nden mezun olmuştur. Yüksek öğrenim görme imkanına / olanağına sahip olamadı.

 1924-1928 yılları arasında Anadolu Ajansında muhabirlik / haber yapımcılığı yaptı. 

1928 yılında iş aramak için Ankara‘ya giderek, hükümetin yayın organı Hakimiyet-i Milliye / Milli Egemenlik gazetesinde (1934’te Ulus adını aldı) muhabir olarak çalışmaya başladı.

Bu dönemde gazetenin yazarı Falih Rıfkı Atay ( 1894 /1971 . gazeteci, yazar, milletvekili. Cumhuriyet döneminin en etkin gazetecilerindendir. )  Ahmet Emin Yalman ( 1888 / 1972 . gazeteci ve yazar.)  , Hüseyin Cahit Yalçın ( 1875 / 1957 . gazeteci, yazar, çevirmen, siyaset adamı.) ile tanışarak onlardan destek gördü. Hakimiyet-i Milliye gazetesinde 1939 yılına kadar çalıştı. İşten çıkarılınca Konya’da ‘’ Yeni Anadolu ‘’ isimli, Anadolu’da ilk defa sekiz sayfa, renkli başlıklı bir gazete çıkardı.

—-

Cemal Kutay, daha sonra İstanbul’a giderek Celal Bayar‘ın büyük oğlu Refii Bayar‘la Güneş matbaasını kurarak ‘’ Halk ‘’  isimli bir gazete çıkardı. İki yıl sonra, başarılı olmayan bu gazeteyi kapatıp ‘’ Millet ‘’ ve ‘’ Hakka Doğru ‘’ dergilerini (1944-51) yayımladı.

—-

Ailesi Cemal Kutay’ı, 1944’te, Yugoslavya göçmenlerinden Niğde’ye yerleşmiş olan Kamil – Nezahat çiftinin kızları Melahat (Günan) Hanım’la evlendirdi. Bu evlilikten Zeynep Sırma, Ayşe Mine, Ömer Faruk, Gazale Nilgün ve İnci Kübra adlarında beş çocuğu dünyaya geldi.

—-

1952 yılında dostları Ebüzziya Tevfik‘in oğlu Velid Ebüzziya, Hüseyin Cahit Yalçın ve Ahmet Emin Yalman‘ın karşı çıkmalarına rağmen, bin sekiz yüz abone bulmak için seksen bin adrese bir açık mektup yazıp ilk büyük projesine / tasarımına başladı. Tamamlandığında on iki bin sayfa ve yirmi cilt olan kronolojik değerler içerisinde fasikül fasikül yayımlanan ‘’ Türkiye İstiklal ve Hürriyet Mücadeleleri Tarihi ‘’ adlı kitabı 1957 yılına kadar yayımladı.

Sonraki yıllarda Konya’daki Babalık’ta başlayan ve Hakimiyet-i Milliye ile devam eden basın hayatını Tan, Tanin, Son Telgraf gazetelerinde devam ettirdi.

Son Posta’da “İttihat ve Terakki nasıl çıktı, nasıl kuruldu, nasıl ayrıldı” başlığıyla sekiz yüz yedi gün ( 807 gün ) yayımladığı tefrika / yazı dizisi  ile de bu alanda bir rekorun sahibi oldu.

‘’ Hür Anadolu ‘’ ve Sedat Simavi‘nin sahibi olduğu ‘’ Yedigün ‘’  de yazdı.

Hakimiyet-i Milliye’de istihbarat / bilgi toplama şefliği / yöneticiliği  ve fıkra yazarlığı yapan Cemal Kutay, Konya’da ‘’  Yeni Anadolu ‘’ gazetesini ve ‘’ Zaman dergisini ‘’ , İstanbul’da ‘’ Halk ‘’ gazetesini, ‘’ Millet ‘’ dergisini çıkardı.

Cemal Kutay, pek çok gazete ve dergide özellikle ‘’ Tan ‘’ ve ‘’ Tercüman ’’da yaptığı çalışmalarla noktaladı.

Fransızca, Arapça, Farsça bilen Cemal Kutay, 2001 yılı sonuna kadar 183 kitap yazarak önemli bir rekora imza attı. 12208 sayfa ve yirmi ciltten oluşturulan; Mutlakiyet – Meşrutiyet – Cumhuriyet devirlerini ele alan Türkiye İstiklal / bağımsızlık ve Hürriyet Mücadeleleri / uğraşları Tarihi kitabı, bu konuda hazırlanmış en kapsamlı eserdir.

( Mutlakiyet : Devletin temel güç ve yetkilerinin tek kişide toplandığı yönetim biçimidir. Bu yönetim anlayışında gücü elinde toplayan kişiyi sınırlandıran herhangi bir yasa yoktur.

Meşrutiyet : Hükümdarla yönetilen bir ülkede, hükümdarın ya da bir başbakanın başkanlığı altında bir hükümetin ve yasaları yapan seçilmiş bir parlamentonun bulunduğu yönetim biçimi.)İdris Kulaçoğlu.

—-

Cemal Kutay, 4.2. 2006 tarihinde İstanbul’da 97 yaşında ölmüştür. Karacaahmet Mezarlığı’nda toprağa verildi.

Bir söyleşisinde :

‘’ Bana şaman da dediler. Şamanlık bir kere din değil. Şamanlık doğrudan doğruya insanın doğasından kopup gelen bir histir.

İnsan elleri ile yapılmış olan putlara tapması yerine tabiatın / doğanın  insanı da düşünmeye sevkeden tek ve büyük yaradanın mevcudiyetine / varlığına inandıran tecellilerine / ortaya çıkan görünümlerine  bağlı kalmayı aklın ve vicdanın gereği sayıyorum.”

—-

Önemli bir arşive / belgeliğe sahiptir.

Teşkilat’ı Mahsusa üzerine Mısır ve Türkiye’de araştırmalarını kitaplaştıran Amerikalı Philip Stoddard’ı bile ziyaretine geldiğinde hayrete düşürecek arşive / belgeliğe sahip olduğunu söyler.

( Teşkilatı Mahsusa : İttihat ve Terakki / Birlik ve gelişme – ilerleme  Cemiyeti bünyesinde Enver Paşa’ya bağlı olarak kurulan gizli bir teşkilattır / örgütüdür.)

“ Bütün hayatımı buna verdim. İsteseydim tasavvur edemeyeceğiniz / düşünemeyeceğiniz kadar zengin olurdum. Benimkilerle karşılaştırılamayacak  birikimler astronomik paralarla satıldı Amerikalılara.

Bu Philip Stoddard da bunun için gelmişti.”

1987 yılında , kasıtlı olduğuna inandığı bir yangın geçirmiştir.

————

Kitapları :

————

97 yıllık yaşamında 183 kitap yazmıştır.

1935 – Selçuklu’dan Osmanlı’ya.( İlk kitabıdır. )

1952-1957 – Türkiye İstiklal ve Hürriyet Mücadeleleri Tarihi

(12 bin sayfa ve 20 cilttir. )

1955 – Enver Paşa Lenin’e Karşı

( Sam amcaya mektup var )

1956 – İsmet Paşa Çerkes Ethem Çekişmesi

1957-1962 – Türkiye İstiklal ve Hürriyet Mücadeleleri Tarihi (20 cilt)

1965 – Lawrens’e Karşı Kuşçubaşı

1966-1968 – Tarih Sohbetleri (9 cilt)

1970 – İki Rıfat Paşa’nın Ahlak Dünyası

1970 – Sahte Derviş

1973 – Kurtuluşun ve cumhuriyetin manevi mimarları.

1974-1975 – Bilinmeyen Tarihimiz (4 cilt)

1975 – Örtülü Tarihimiz (2 cilt)

1975 – Sisli Tarihimiz (2 cilt )

1977 – Müslüman Kardeşler Hareketi

1979 – Türk Milli Mücadelesinde Amerika

1980 _ Egenin Türk kalma savaşı ( 1 cilt )

1981 – Ege’nin Kurtuluşu

1982 – Celal Bayar‘ın Yazmadığı ve Yazmayacağı Üç Devirden Hakikatler

1983 – Mithat Paşa‘nın Gurbet Hatıraları (3 cilt)

1994 – Atatürk Olmasaydı

1998 – Türkçe ibadet (Cemal Kutay ve Hulki Cevizoğlu)

1998 – Kurtuluşun “kuvvacı” din adamları: Cumhuriyetin 75. yılında onlara saygı

1998 – Tarih Önünde İslam Peygamberi      

2000 – 21. Yüzyılda Din Faşizmi Hümanizma Yoksulluğu Evrensel İnsan Hasreti ve Atatürk / Atatürkçülük

2000 – Nelere Gülerlerdi

2000 – Dünya! Türk’e Borcunu Öde!

2000 – Laik Cumhuriyet Karşısında Derviş Vahdetiler Cephesi31 Mart’ın 90. Yılında

2004 – İrtica Kapıda! (Milletime Açık Mektup)

2004 – Çerkes Ethem Tamamlanmış Dosya

2004 – Tarih Aydınlığı Seçmeler 2

2004 – Atatürk “Bugün” Olsaydı

2004 – Mustafa Kemal’in Önlenen Demokrasi Girişimi / Serbest Cumhuriyet Fırkası

2004 – Tarihte Türkler, Araplar Hilafet Meselesi

2004 – Tarih Aydınlığı/Atatürk Enverpaşa Hadisesi

2004 – Tarih Aydınlığı/Lozan’da İsmet Paşayı Kimler Öldürücekti?

2005 – Atatürk‘ün Son Günleri

2006 – Daniş Karabelen / Beş Kıt’ada Bir Türk Paşa’sı

2006 – Yazılmamış Tarihimiz – Seçmeler

2012 – Son Cuma, Yıldız Sarayı’nda Sönen Kandil: Sultan Abdülhamid Han

2012 – 47 Gün, Sultan Abdülaziz‘in Avrupa Günlüğü

2013 – Malta Esirleri: Osmanlı Sürgünlerinin Öyküsü 1918-1921

2013 – Osmanlı’da Mizah 1868-.. Kişiler, Olaylar, Belgeler, Çizgiler, Dergiler)

2013 – Osmanlı’da İngiliz Casus Arminius Vambery‘nin (Reşid Efendi) Günlükleri (1862-….)

2013 – Cumhuriyetin Manevi Mimarları

2014 – Soru ve Cevaplarla Türk Kimdir ? Osmanlı Kimdir?

2014 – Mustafa Kemal ve Amerika

2016 – Osmanlı Trablusgarb’inde (Libya) İtalya İşgaline Direnen Üç Türk’ün Anıları, Mustafa Kemal Paşa– Enver Paşa– Eşref Paşa 1911-1912

2016 – Ne Buldu? Ne Bıraktı?

———

HABER

Tarihçi-yazar Cemal Kutay öldü.

Hürriyet 5. Şubat. 2006

Tarihçi-yazar Cemal Kutay, dün İstanbul’da vefat etti. Marmara Üniversitesi Vakfı Academic Hospital’den yapılan yazılı açıklamada, bir süredir yaşlılığa bağlı çeşitli rahatsızlıkları nedeniyle tedavi görmekte olan Cemal Kutay’ın, fenalaşarak gözetim altına alındığı hastanede bu akşam saat 21.17’de hayata gözlerini yumduğu bildirildi.

———

Kaynak

————

Kitapları ve programlarından edindiğim bilgiler

Televizyon programlarını özenle izledim.

Tam bir tarih anlatıcısıydı.

Yaşayan tarihti.

Rahmetler olsun .

‘’ Türkçe İbadet ’’ kitabını okumanızı öneriyorum .

İdris Kulaçoğlu . 2.3.2021. çalışma odam .