AZİZ KIRIMİ BEY

Kırımlı Aziz Bey, Aziz Kırimi

( 1840 İstanbul  / 1878 )

Türk doktor.

Kırımlı Aziz İdris Bey

————————-

Tıbbiye’de yetişen Kırımlı Aziz Bey (1840-1878), Derviş Paşa’nın Usul-ı Kimya’sından yirmi yıl sonra, Kimya-yı Tıbbi (Tıbbi Kimya, 1871) adlı bir kimya eseri yayımlamıştır. Bu eserin en ilginç yönlerinden birisi, Giriş bölümünde kimya tarihine ilişkin ayrıntılı bilgilerin verilmiş olmasıdır.

Kırımlı Aziz Bey, kimya sembollerinin, Latin harfleri yerine Osmanlı harfleriyle gösterilmesini önermiş ve kitabında bütün denklemleri bu harflerle yazmıştır.

Kimya-yı Tıbbi aslen bir inorganik kimya kitabıdır ve iki cillten meydana gelmiştir; birinci cildinde kimyanın temel kavramları tanıtılmış, deneylerde kullanılan aletler betimlenmiş ve ametaller kimyası anlatılmıştır; ikinci cildinde ise metaller kimyası işlenmiştir. Ayrıca eserde inorganik maddelerin tıbbi uygulmalarına da kısaca değinilmiştir.

Kaynak :

Çokbilgi.com

—–

Mekteb-i Tıbbiye-i Şâhâne’nin 1839 yılında açılışından sonra Fransızca olarak eğitim verdiği bilinmektedir.

19. yüzyılda bazı tıp öğrencileri tarafından kurulan Cemiyet-i Tıbbiye-i Osmaniye tıp eğitim dilinin Türkçe olması konusunda önemli faaliyetler / etkinlikler yürütmüştür.

Cemiyet’in kurucu üyeleri arasında ;  

Dr. Hüseyin Remzi Bey (1839-1896)

Dr. Bekir Sıdkı Bey (1909’da sağ) ve

Kırımlı Dr. Aziz İdris Bey (1840-1878) gibi hekimler yer almaktadır.

—–

Son dönem Osmanlı hekimlerinden Kırımlı Dr. Aziz İdris Bey üretken ve etkili bir hekim ve bilim insanıdır.

Genç yaşta vefat etmesine rağmen, daha öğrencilik yıllarından itibaren dikkat çekici çalışmalar ve faaliyetler içerisinde olmuştur.

1866 yılında Mekteb-i Tıbbiye-i Şâhâne’den mezun olduktan kısa bir süre sonra, aynı okulda emraz-ı dahiliye (iç hastalıkları) muallim muavinliğine (bir nevi asistanlık) getirilmiştir. Ardından, aralarında hikmet-i tabiiye (doğa bilimleri), ilm-i emraz-ı umumiye (genel hastalıklar bilimi – patoloji), fenn-i kimyanın da bulunduğu çeşitli derslerin muallim / öğretmen ve muallim muavinliğinde bulunmuştur.

—–

 Kırımlı Dr. Aziz İdris Bey’in Cemiyet-i Tıbbiye-i Osmaniye içerisindeki faaliyetleri oldukça dikkat çekicidir.

Kurucu üyelerden birisi olan Kırımlı Aziz İdris Bey, nihayet Cemiyet’in başkanlığına kadar yükselmiş ve üç kere başkan seçilmiştir.

Bunların yanı sıra, (Hilâl-i Ahmer Cemiyeti) Kızılay’ın kuruluşunda ve ilk dönem faaliyetlerinde de önemli bir rol üstlenmiştir.

Ayrıca Kızılay’ın ambleminin tasarlanması konusunda da katkıları olmuştur. Türkçe tıp literatürünün oluşmasına önemli katkıları olan Kırımlı Aziz İdris Bey’in İlm-i Emraz-ı Umûmiye (1872) ve Kimya-yı Tıbbi (1868-1871) adlı kapsamlı ve hacimli eserleri dikkate değerdir.

Söz konusu eserleri tercüme olmakla birlikte, muhtemeldir ki ders kitabı olarak Mekteb-i Tıbbiye’de okutulmuştur. Bu makalede, elde edilen yeni bilgiler ışığında tıp tarihimizin önemli simalarından birisi olan Dr. Kırımlı Aziz İdris Bey’in hayatı ve faaliyetleri değerlendirilerek, karanlıkta kalan bazı hususlar aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Kaynak :

Türkiye klinikler.com

—–

Kırımlı Aziz İdris Bey Osmanlı hekimi (İstanbul 1840-1878  ). Babası, Kırımlı olduğu için bu lakap ile meşhurdu.

1867’de Mektebi Tıbbiyei Mülkiyei Şahaneye müdür oldu. Burada hikmeti tabiiye, tıbbî kimya, umumî emraz ve iç hastalıkları derslerini okuttu. Bazı arkadaşlarıyla Eyüp’te, Beşirağa medresesinde Cemiyyeti Tıbbiyei Osmaniye adlı bir dernek kurdu.

1873’te bu derneğin genel sekreterliğini, bir sene sonra da başkanlığını yaptı.

Hilâli Ahmer cemiyetine (Kızılay) temsilci seçildi. 1877’de bu cemiyetin başkanlığına getirildi.

—–

Tıbbiyede, derslerin Türkçe verilmesini sağladı.

—–

Sonra, Askeri tıbbiyede de dersler Türkçe verildi (1871). Kimya-yı Tıbbî (Tıbbi Kimya) [1869 ve 1873] ve Emrazı Umumiyye (Genel Hastalıklar) [1873] adlı ders kitaplarından başka, Lugat-ı Tıbbi (Tıp Lügati / sözlüğü ) adlı tercüme eseri de vardır. Ayrıca Mecmuai Fünun’a birçok makale / köşe yazısı yazmıştır.

Kaynak :

Hakkında bilgial.com.

—————————

Saygım ve gönül borcumla Rahmetler diliyorum .

İdris Kulaçoğlu . 8.11.2019 çalışma odam.