TÜRK TARİHİ VE KÜLTÜRÜNE GİRİŞ 3

TÜRK ne demektir …..
( Geniş bir inceleme yapalım !)

Türk sözcüğünün dil bilimsel irdelenmesinde, öncelikle Türkçe’nin bazı özelliklerine ve dil bilgisi kurallarına gereksinim vardır. Bu kural ve özellikler ışığında Türk sözcüğünün türü incelenebilir.

İlgili Dil Bilgisi Kuralları :

1 – Türkçe bir “ KÖK DİL “ dir.
Türkçede  tüm sözcükler kök sözcüklerden oluşur ve üretilir.
Her ne kadar güncel dilde bazı kökler birkaç heceli olsa da
kalık Türkçe de kökler tek hecelidir.
Dilin en eski yapı taşları olan bu köklere ÖZ KÖK ( Tek heceli
kökler ) diyebiliriz.

Burada sözü geçen kökler öz köktür.

—                                                        

2 – Türkçede kök sözcükler anlamlıdır .
Örneğin; koş, gel, su, o, kuş, öt, at, tut,  gibi.
( Kökü anlamsız olan sözcükler Türkçe değildir.)



3 – Hece bir solukta söylenen ses veya ses topluluğudur ve Türkçe de heceler bir, iki ve en çok üç seslidir. (Üç harflidir.)
Bu kuralın dışında kalan sözcükler, Türk, Kürt, kurt, kork, gibi.

Ya dönüşmüş kalıp sözcükler ya da yaban sözcüklerdir.
Bunların içinden Kalıktürkçe sözlerin bulunması için birer sözcük kazısına gereksinim vardır.



4 – Türkçede kök sözcükler, eylem kökü ise emir kipinde bulunurlar.
Örneğin; al, uç, dur, ver, gibi.



5. Türkçe sözcükler aşağıda sıralanan üç biçimde sınıflandırılırlar;

a- Yalınç sözcükler ( Kök sözcükler ) .
Örneğin ; koş, ver, ev, göz, kor, at, vb.

b- Türev sözcükler ( Kökten türemiş sözcükler )
Örneğin ; koşu+cu, ver+gi , ev+li, göz+lük,yer+gi  gibi.

c- Birleşik sözcükler ( iki sözcüğün birleşimden oluşan sözcükler.)
Örneğin ; aktaş, gözlemevi, gibi.

6 – Türkçe sözcüklerde iki sessiz harf yan yana gelmez
( Ünlü düşmesi hali dışında ) .
Türkçe de iki sessiz harf aralarında bir sesli harf olmadan söylenemez.
Örneğin ;
tk , lm , cş . Bunlar ancak aralarına bir sesli harf gelince söylenebilir.
Tok , lam , coş , gibi.
Bu kuralın dışında kalan alt, üst, kork, gibi Türkçe sözcükler ünlü düşmesine uğramıştır ve söylenmelerinde bu hissedilir.

Türk Sözcüğünün Türü
—————————–
Bu bilgiler ışığında “Türk” sözcüğünün ne tür bir sözcük olduğu irdelenirse ;
1 – Türk sözcüğü bir kök ( yalınç ) sözcük müdür?
Türk sözcüğü dört sesli olduğu için bir kök sözcük olamaz. Çünkü Türkçe kökler anlamlıdır ve en çok üç seslidir, bu kuralın dışında kalan kök sözcükler de anlamlıdır.

2 – Türk sözcüğü bir türev ( türetilmiş ) sözcük müdür?  
Türev sözcükler bir kök sözcüğün çeşitli ekler alması ile oluşur. İlk heceleri bir yalınç sözcüktür. Türk sözcüğünün ilk hecesi “ tür “ dür.
Tür sözcüğü üç sesli bir kök sözcüktür.

Tür :
——
1. Çeşit  
2.Ortak özellikleri olan bireylerin tümü  
3. Kendi içinde bir birim olan ve üzerinde cins kavramının bulunduğu bir mantıksal kavram (TDK Türkçe Sözlüğü ).
Tür sözcüğü ; Ortak özelikleri olan bireyler topluluğunu özelikleriyle birlikte anlatan bir ad dır / isim dir.
Türk sözcüğünün türev sözcük olması için tür sözcüğünün bir ek alması gerekir ki ,
burada Tür+ k eki almış olur.

Bu ekin çekim eki olması beklenemez, dolayısıyla yapım eki olabilir ancak. “ k “ eki eylemden türetilmiş adıllarda vardır.

Örneğin işle eyleminden “ işle – k “ adılı türemiştir.

Ancak tür sözcüğü “r” ünsüzü ile bitiyor ve bir addır. Bu durumda Türk sözcüğünün bir türev sözcük olması söz konusu olamaz.

3 – Türk sözcüğü bir bileşik sözcük müdür?
Türk sözcüğünün , kök ve türev sözcük olmadığını belirlendiğine göre, eğer “ Türk “ sözcüğü  öztürkçe ise geriye sadece bileşik sözcük olma olasılığı kalıyor.

 Tanım : Türkçe de iki ayrı sözcüğün birleşerek oluşturduğu , yeni bir kavramı belirten sözcüğe BİRLEŞİK SÖZCÜK denir.



Türk sözcüğünde ‘’ k ‘’ sesinin bir sözcük olmadığını biliyoruz.
Tek sesli sözcükler ünlü harflerden oluşur, Örneğin ; o , a , e , u , gibi. O halde “ tür + k “ de birinci sözcük “ tür ” ve ikinci sözcük ise ünlü düşmesine uğramış olan “ xk “ dir.
Yani ikinci sözcük ilk harfi ünlü “ x ” olan iki harfli bir sözcüktür.
Bu noktada “x” k biçimindeki sözcüğü bulmak için Anadolu Türkçe’si dışında ki bazı lehçelere bakmak gereği doğuyor.
Örneğin
———-
Tatarca da Türk sözcüğü “ TÜRÜK “ biçiminde yer alıyor ve bugünde böyle kullanılıyor.

Türkçe lehçeler içinde en eski olanı Yakutça olarak bildiriliyor. Yakutça da Türk sözcüğü “ TÜRÖK “ biçiminde söyleniyor.

Bu durumda Türk sözcüğü ; “ Tür – ük “ ya da “ Tür – ök “ biçiminde olmalıdır.

TDK sözlüğünde ne ” ük ” ne de ” ök ” diye bir sözcüğe rastlanmıyor.

4 – Dünbilim ( tarih bilimi ) yardımıyla ;

” ÖK ” sözcüğü ve kavramı Kalıktürkçe /  ( Öntürkçe , İlktürkçe, Prototürkçe ) nin en eski ve ilk sözcüklerinden, kavramlarından biridir.
Gök , Tanrı , geyik, keçi , boğa , Tanrının görüntüsü ( temsilcisi ) Kağan, anlamlarına gelen bu sözcük ;

‘’ ÖK ‘’ pictogaramı / resim yazısı  Karataw mağarası Kazakistan’da yazılı olarak karşımıza çıkmaktadır.

5 –  Kavramsal olarak ;

Evrensel / kozmosa dair  , Tanrısal, Tanrıya bağlı, Tanrı ( evren ) güvencesinde, evrene dayanan, evrenden gelen , varlık, olgu anlamına gelmektedir.

Asya da bu günden 16 bin yıl ile 8 bin yıl öncesine kadar yayılı çeşitli mağara yazıtlarında ortaya çıkmıştır.

Okunuşu  Kalıktürkçe de “ k “ sesi ve bu ses önünde gizli “ ö “ veya “ ü “ ile çeşitli Türkçe lehçelerde yer almaktadır.
Yazıtlarda “ TÜR-ÖK “ bir kültürel, toplumsal nitelik olarak kullanılmış, ırksal / soysal – toplumsal  bir kavram olmamıştır.

( Bugün de kendini Türk olarak niteleyen toplulukların farklı ırklardan geldiği ( sarı ırk, tunç derililer, beyaz ırk, . gibi )  antropolojide / insan biliminde belirlenmiştir.

İrdeleme Sonucu :
———————–
1 – İrdemele sonucunda Türk sözcüğünün
“ TÜR – ÖK “ biçiminde bileşik bir sözcük olduğu ortaya çıkmaktadır.
Tür : İnsan topluluğu anlamındadır ve başına geldiği ‘’ ök ‘’  sözcüğünün adılı olmuştur.
Ök : Evrene (kozmosa, Tanrıya) inanan ( bağlanan, güvenen,dayanan, ondan gelen) insan.


2 – Türk = Tür-ök :

Ök-türü, Tanrıya ( Evrene ) bağlı ( inanan ) insan topluluğu ( türü ), anlamında bir öztürkçe addır.


3. Bu bilgiler ışığında ;
” TÜRK =
Evrene bağlı, Tanrı güvencesinde, insan topluluğu, toplulukları. “ anlamına gelen öztürkçe bir sözcük olmaktadır.

Sevgimle kalasınız.…..
İdris Kulaçoğlu 7.7.2009 çalışma odam.

KAYNAKÇA : Görsel : Hayat ansiklopedisinde alıntıdır.