OĞUZ KAĞAN Destanı / Dede Korkut – Oğuz destanları

OĞUZNAME / OĞUZ KAĞAN

DESTANI / DEDE KORKUT

HİKAYELERİ

—————————————-

3 – Hun / On – Ok – Oğuz destanları

a – Oğuz Kağan destanı

b – Atilla destanı   

————————————

a –  OĞUZ KAĞAN DESTANI

(Oğuzname / Dede Korkut

Hikayeleri )

————————————

İlk söz :

‘’ Bütün Türk edebiyatı  terazinin bir gözüne ,  Dede Korkut diğer gözüne konulsa ,Dede Korkut ağır basar ! ‘’

Ord.prof. Fuat  Köprülü .

—–

‘’ Dede Korkut / Oğuzname kitabı , Türk çocuklarının ruh ve kafa yapısını tek başına sağlam tutacak kuvvette ve karakterde bir eserdir.’’

Muharrem Ergin .( 20.1.1969 )

( Daha nasıl ifade edilebilir ki ! )

—–

Dede Korkut’un  / Korkut Ata’nın  adı,  ” GÖR ” eyleminden türemiştir.

Eski Türkçe’de ” KÖRK  ” biçimindeki ” gör ” eyleminden önce ” KÖRKÜT ” ,

sonra da ” KORKUT ” adları oluşmuştur.

Adının anlamı ” GÖZE HOŞ GELEN , GÜZEL ” olarak bilinir.

Sanıldığı gibi ” korkut ” eylemi ile ilgisi yoktur.

—–

Dede Korkut / Oğuzname , Oğuz toplumunun binlerce yıllık uzun hikayesini içeren bir eserdir .

Biz Türk’lerin , sözlü kitabıdır .

15 yy’ lın sonlarında ,16 yy’ lın başlarında yazıya geçirilmiş .

 3  bölümdür  .

 1- Oğuz , Oğuz’un  Ataları ve çocuklarının soy ağacı

2- Dede Korkut destani hikayeleri

 3- Atasözleri .

 Bu 3 parça da elimizde var …

Giriş kısmı olağanüstü özlü sözler , saptamalar , öğüt ve uyarılar .

———————————–

DEDE KORKUT HİKAYELERİ

OĞUZNAME ….

————————————  

**  Fleischer bulmuş ama bilim dünyasına  Alman Türkoloğu  H. FONDUE  DİTS / DİEZ  , 1815  yılında ‘’ Kitab-ı Dede Korkut  ala lisani taife-i Oğuzhan ‘’ / Oğuz dili ile Kitab-ı Dedem Korkut  isimli köşe yazısı ile bilinmiştir.

———–

Bu el yazması , önsöz ve 12 hikayedir .

13 üncü hikaye , Türkistan‘ da bulundu .

( Salur Kazan’ın Ejderhayı Öldürmesi )

Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Türk Folklorü Anabilim Dalı Başkanı , Türkolog Prof. Dr. Metin Ekici, Türk Dil Kurumu ,Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Türkiye Milli Komisyonu iş birliği ile düzenlenen “Dünya Kültür Mirası Dede Korkut Uluslararası Sempozyumu”nda açıkladı. 61 sayfalık 3üncü  el yazması elimizde .

 —                            

Oğuzların binlerce yıllık anılarının üst üste yığıldığı bir bütün ve Türk’lerin tarih üzerindeki izleridir .

Arkeolojik kazılardaki katmanlar gibi farklı dönemleri yansıtır .

Bu el yazması bu gün Dresden / Almanya’da dır .

———– 

2 inci el yazması ,

1950 yıllarında İtalyan Türkoloğu Ettore Rossi tarafından bulunmuştur . İsmi :

‘’ Hikaye-i Oğuzname-i Kazan Bey ve gayri ‘’ / Oğuzname – i Kazan dır.

6 Boy destani hikayedir . El  yazma eser bu  gün Vatikan’dadır .

———–

Ayrıca  Belge niteliğinde :

1 – İlhanlı ‘ların tarih yazarı  olan Reşidü’d-din Fazlullah’ın 1310 da yazdığı  ‘’ Cami-üt Tevarih / zikri tarihi ali Selçuk ‘’ un içinde ‘’ Tarihi Oğuzhan ‘’ bölümü vardır .

Bir grup olarak yazmışlar .

———–

2 – Cengiz Han soyundan Muhammed Han’ın oğlu Ebül Gazi Bahadır Han’ın Çağatay Türkçe’si ile 1660 yılında yazdığı ‘’Secere-i Terakime  / Türk’lerin soy kütüğü ‘’ kitap aslında bir OĞUZNAME dir .

Eser 1937 de Türk Dil Kurumu tarafından yayınlanmıştır .

Prof . Muharrem Ergin tarafından çevrilmiştir . Önce 2 cilt sonra tek cilt olarak .

————

3 –  Eser 1330 yılında Ebubekir bin Abdullah bin Aybek ed Devadari ( vali ve tarih yazarı ) tarafından ‘’ Dürerü’t  Tican / Taçların incileri ‘’ ismi ile Mısır’da yazılmıştır .

Yazarın  1 cilt ve 9 ciltlik kitapları İst. Kütüphanelerinde var .

İçinde  Türk tarihi var .  Bu Kitapta ‘’ Türk’ler arasında elden ele dolaşan OĞUZNAME isimli bir kitap var ‘’ denilmektedir.

Buradan çıkan gerçek ; 1330 da  Türkçe ve tek parça kitabın var olduğu .

———–

4 – Osmanlı padişahı 2.Murat’ın Memlük  sultanına gönderdiği Oğuz dil bilimci YAZICI  ALİ ‘nin  ‘’ Tevarih-i Ali Selçuk /  Yüce Selçuk tarihi ‘’

Eseri destan niteliğinde , SELÇUKNAMA ve OĞUZNAME olarak anılıyor. Bu kitapta Uygur dili / harfleri ile yazılı kitap var diyor .

————

5 – Osmanlı padişahı 2. Murat’ın , Karakoyunlu  Cihan Şah’a 1449 gönderdiği elçisi Şükrüllah ‘ın yazdığı ‘’ Behçet-üt Tevarih ‘’ de ;

‘’ Biz Deniz Han’dan , Biz Gök Han’dan geliyoruz . Siz bizim ağamızsınız .Onun için kardeşiz . ‘’

Bu kitabı Nihal Atsız çevirmiştir .

————

6 – You Tube de  , Merve Yıldız ve Muhammet Ataş’ın görüntülü anlatımları var.

————

7 – Türk dilinin , Türk harsının / ekininin / kültürünün , Türk edebiyatının erişilmez eseri olan Dede Korkut / Oğuzname , 1000 Temel Eser serisinin ilk kitabıdır .

————-

Kitabın ön sözünde eserin vasıfları şöyle sıralanmıştır;

————-

A – Destanın yazarı millettir .

B – İçeriği Türk Milletinin yaşamıdır .

C – Kahramanlık hikayeleridir.

D – Coşkuludur .

E – Canlı , yaşayan , katılan bir doğa unsuru vardır .

F – Doğayı tamamlayan hayvan unsuru eklenir .

(Doğa , dağ , su , hayvan konuşmaları . )

G – Hızlı bir yaşam ve zaman .

H – Tarihimiz ile ilgili bilgiler .

I – Yarı düz yazı , yarı şiirdir.

İ – Bir coğrafyaya sahip olunması .

J – Dilin işlenmesi ve kayıt altına alınması .

K – Gelenekler  , görenekler ve uygulamaları .

(  Aile çok sağlamdır . Tek eşle evlilik vardır . Kadına saygı vardır . )

L – Oğuz boylarının yaşama bakışları , toplumsal ve siyasi yaşamları

(  Türklerin doğum,evlenme,ölüm adetleri , antları ,çocuk oyunları ,halk hekimliği,hayvan hekimliği  gibi konularda  ilk kaynak Dede Korkut hikayeleridir.. )

M – Kopuz ile müziğin varlığı .

N – Bilgeliktir .

————

Dede Korkut / Oğuzname 12  hikayedir .

13 üncü hikaye 2019 da bulundu .

————

1 – Dirse Han oğlu Boğaç Han

2 – Salur Kazan’ın evinin yağmalanması

3 – Kam Büre bey oğlu Bamsı Beyrek .

4 – Kazan     Beyin oğlu Uruz beyin tutsak olması

5 – Koca Duha oğlu Deli Dumrul hikayesi

6 – Kanlı Koca oğlu Kan Turalı  hikayesi

7 – Kazıcık Koca oğlu Yiğenek hikayesi

8 – Basat’ın Tepagöz’ü öldürmesi

9 – Begil oğlu Emren’in hikayesi

10 – Uşun Koca oğlu Seğrek hikayesi

11 – Salur Kazan’ın tutsaklığı hikayesi

12 – İç Oğuz , Dış Oğuz asi olup Beyrek’in ölmesi hikayesi .

Ve 13 . Salur Kazanın ejderhayı öldürmesi .

————-

Dedem Korkut / Oğuzname’nin Giriş bölümü

————-

Bu bölümde ;

Olağanüstü  özlü sözler , öğüt ve uyarılar , doğru ve yanlışlar ,iyiler ve kötüler , Türk terbiyesi ve toplumsal yaşam kurallarını okuyup , öğreniriz .

————

Dede Korkut söylemiş ;

————

Allah Allah demeyince işler düzelmez .

Kadir / gücü yeten Tanrı vermeyince er zenginleşmez .

Ecel vakti gelmeyince kimse ölmez .

Ölen adam dirilmez , çıkan can geri gelmez .

Bir yiğidin kara dağ yumrusunca malı olsa yığar , toplar , ister

Payından fazlasını yiyemez .

Gürüldeyip sular taşsa , deniz dolmaz .

Büyükleneni Tanrı sevmez .

Kendisini yüce tutan er’de devlet olmaz.

El oğlunu beslemekle oğul olmaz.

Büyüğünce bırakır gider , gördüm demez .

Kül tepecik olmaz , damat oğul olmaz .

Kara eşek başına gem vursan katır olmaz .

Hizmetçiye elbise giydirsen , hanım olmaz .

Eski pamuk bez olmaz , eski düşman dost olmaz .

Kız anadan görmeyince öğüt almaz .

Oğul , babadan görmeyince sofra çekmez .

Oğul , babanın yerine yetişenidir , iki gözünün biridir .

Devletli oğul olsa , ocağının korudur ..

Oğulda ne eylesin , baba ölüp mal kalmasa .

Babanın malından ne fayda başta devlet olmasa .

Devletsizlikten Allah saklasın Han’ım sizi !

———–

Dede Korkut bir daha söylemiş ;

———–

Sert yürürken cins bir ata namert / alçak yiğit binemez ,

Binince binmese daha iyi .

Çalıp , keser öz kılıcı alçaklar / mert olmayanlar ,

Çalınca çalmasa daha iyi .

Çalabilen yiğide ok ile kılıçtan , bir çomak daha iyi .

( Çomak = kuru dal parçası / demir topuzlu sopa )

Misafiri gelmeyen kara evler yıkılsa daha iyi .

İnsanın içmediği acı sular sızınca , sızmasa daha iyi .

Baba adını yürütmeyen hoyrat / kaba – kırıcı oğul ,

Baba belinden inince inmese daha iyi .

Ana rahmine düşünce , doğmasa daha iyi .

Yalan söz bu dünyada olunca , olmasa daha iyi .

Gerçeklerin üç otuz oynaşını doldursa daha iyi .

Üç otuz yaşınız dolsun , Hak size kötülük getirmesin , devletiniz devamlı olsun Han’ım hey !

————

Dede Korkut bir daha söylemiş , bakalım Han’ım ne söylemiş ;

————

Gittikleri yerin otlaklarını Geyik bilir .

Yeşermiş yerlerin çimenlerini yaban Eşeği bilir .

Ayrı  ayrı  yolların izini Deve bilir .

Yedi dere kokularını Tilki bilir .

Geceleyin kervan göçtüğünü Çayır kuşu bilir .

Oğul’un kimden olduğunu ana bilir .

Er’in ağırını hafifini At bilir .

Ağır yüklerin zorluğunu Katır bilir .

Nerede sızılar  varsa , çeken bilir .

Gafil / dikkatsiz başın ağrısını beyin bilir .

Kolça / uzun kollu Topuz yükseltip elden ele ,

Beyden beye Ozan gezer .

Er’in eli açık olanını , er’in cimrisini Ozan bilir .

Karşınızda çalıp söyleyen Ozan olsun .

Azıp / yolunu şaşırıp gelen kazayı Tanrı savsın / uzaklaştırsın

Han’ım hey !

————–

Dede Korkut gene söylemiş , görelim Han’ım ne söylemiş ;

————–

Ağız açıp , över olsam üstümüzde Tanrı güzel .

Tanrı dostu , din ulusu Muhammed güzel .

Muhammedin sağ yanında namaz kılan Ebubekir Sıddık güzel .

Ahir / sonraki otuzuncu cüz başıdır AMME / Nebe suresi güzel .

( geliş no 80 / resmi no 78 )

Hecesince düz okunsa YASİN güzel .

( geliş sıra no 41 / resmi sıra no 36 )

Kılıç çaldı , din açtı Er’lerin Şahı Ali güzel .

Ali ‘ nin oğulları , Peygamber torunları , Kerbela ovasında Yezidi’ler elinde şehit oldu Hasan ile Hüseyin iki kardeş beraber güzel .

Yazılıp , düzülüp gökten indi , Tanrı ilmi Kur’an güzel .

O,  Kur’an-ı  yazdı , düzdü , bilginler öğreninceye kadar bekledi, biçti

Alimler Sultanı Osman Affan oğlu güzel .

Çukur yerde yapılmıştır Tanrı evi MEKKE güzel .

Mekke’ye sağ varsa , esen gelse imanı bütün Hacı güzel .

Hesap gününde Cuma güzel .

Cuma günü okuyunca Hutbe / öğüt / bilgi güzel .

Kulak verip dinleyince Ümmet güzel .

Minarede ezan okuyunca Müezzin güzel .

Dizini bastırıp oturunca Helali güzel .

Şakağından ağarsa Baba güzel .

Ak sütünü doya doya emzirse Ana güzel .

Sevgili , kardeş güzel .

Yan tarafta , ev yanında dikilse gelin odası güzel .

Uzunca çadır ipi güzel .

Oğul güzel .

Hiç birine benzemedi cümle alemleri yaratan Allah / Tanrı güzel .

O, övdüğüm Yüce Tanrı , dost olarak yardım eriştirsin Han’ım hey !

————

Ve devamında İlk hikaye olan ‘’ Dirse Han oğlu Boğaç Han ‘’ başlar …

————

TARİHİ KAYNAKLARDA DEDE KORKUT HİKAYELERİ

————
* Camiüt- tevarih
* Dürerüt -tican
* Selçukname
* Hazihi er risaleti
* Tarihi Ali Selçuk
* Cam-i cemayin
* Nesaimül -mahabbe
* Tevarih-i cedid-i mir at-i cihan
* şerefname
* Edirneli ruhi
* Şecere-i  Terakime
* Tarihi dost sultan
* seyahatname
* Tuhfetu s surur
* leyla-mecnun

—————-

Çocuk !

Dede korkut hikayelerinin kahramanı Dede korkut  Kızılorda’ lıdır. Mezarı Siderya  / Siri derya / Seyhun ırmağının / Yincü Ugüz – inci ırmağının kenarındadır.

Hikayenin  geçtiği coğrafi alan Hazar denizinin doğusu ve batısıdır.

Adı konulmasa da bir Oğuz ülkesidir..

Hikayeleri yazmadım . Ben ilk adımı attım .  İlgi duyduysan kitaplığımda var . Al ve özenle oku .

Dede Korkut boylarında / destansı hikayelerinde;

————

 * OĞUZ nasıl olunur .

 * Türk töresi , adetleri , gelenek ve görenekleri , Türk dili , yaşama bakışlarının nasılı anlatılır .

 * Türkçe isimlendirmeler bilinir .

( Türk çocuklarına mutlaka Türk isimleri verilmelidir .)

 ** Türk insanı Oğuznameyi mutlaka okumalıdır …

 Mutlaka çocuklarına okutmalıdır .

Günlerce süren kaynak çalışmaları. Alınan notlar. Ve notların buraya yazılması.

Sevgim daima sizlerle .

İdris Kulaçoğlu . 24. Aralık . 2018  saat 04:25 çalışma odam